Uilenbord
Een uilenbord
is een driehoekig, houten bord op een boerderij. Uilenborden
werden ter bescherming op de uiteinden van de nok geplaatst en ze hielden
de regen tegen. In het midden van een uilenbord was een gat waardoor
kerk en steenuilen in
en uit konden vliegen. De uilen hielden de schuren vrij van muizen.
In
Friesland komen de meeste uilenborden voor, onderstaand een uitleg waar
welke uilenborden horen. Aan de hand van duidelijke plaatjes vind u het
juiste uilenbord!
Uilenborden worden nog
steeds gemaakt volgens de traditionele vormen, tevens kunt u ze zelf
ontwerpen en vervolgens laten maken.
Onderstaand
de leveranciers van het uilenbord.
|
|
|
Uw bedrijf hier, bel
dan met Riet Promotie:
0622-942009 of 0654-958473
of
stuur ons een e-mail, klik dan hier
|
(NIEUW)
Voor
volledig Kunststof Uilenborden
KLIKT U OP ONDERSTAANDE LINK
|
Verschijningsgebieden van het uilenbord
Onderstaand een kaart van
Friesland. Er zijn zes verschillende streekgerichte vormen van uileborden.
Ieder uilenbord heeft zijn eigen historie. Klik op het gebied en u krijgt een
pagina vol informatie over het uilenbord van deze streek.
Kaart van Friesland:
|
 
|
Dit uilebord vindt u
in het oosten en zuiden van Friesland, het is uitgevoerd in de kleuren groen
en wit.
In de makelaar van dit
uilebord zijn twee open gedeeltes. De bovenste opening noemt men het glas.
Dit glas heeft een betekenis. Een oud gebruik was, b.v. op visites, dat het
kopje op de kop op het schoteltje werd geplaatst. Dit gebruik kwam ook voor
in het café, als men niets meer wilde drinken plaatsen men het glas omgekeerd
op tafel en dan kwam de waard om af te rekenen.
De boer die dit teken dus
in zijn makelaar voerde, wilde daarmee te kennen geven dat hij had
afgerekend. Hij had deze boerderij betaald en was eigenaar van deze 'zathe en
lande'.
De opening in de makelaar
is een zandloper. Het symbool van de tijd, waarmee men tot uitdrukking wilde
brengen de tijdelijke staat van de dingen, zo ook het leven met een steeds
doorgaande opvolging van al het leven door nieuw jong leven.
Terug
naar de kaart van Friesland
Het hiernaast afgebeelde uilenbord
kunt u vinden in het zuid westelijke merengebied en in het Gaasterland. Als u
door deze prachtige streken van zuidwest Friesland rijdt, dan zal het u
opvallen dat men hier ook nog het uilenbord van de Friese wouden aantreft.
Het eigenaardige geval doet zich hier voor, dat men in natte gebieden het wou
teken vindt en i de drogere gronden het zuid west teken.
Het verticale gedeelte van
het uilenbord noemen we de makelaar. In dit gedeelte vindt u ook
meestal de meeste symbolische berichten.
Op deze makelaar komt een
open gedeelte voor, dit noemt men de harp. Een ander benaming is de
"fiif ekers"ofwel "de vijf akkers". Deze harp kan in het
groen of in wit zijn uitgevoerd, dit duidde op het eigendomsrecht. Een groene
harp wilde zeggen, dat de boer eigenaar was van de boerderij en een witte
harp duidde op een pachtboerderij.
Het zonnerad in de driehoek
wordt hier opgevuld met het vogeltje, dat beschouwd wordt als een algemeen
vruchtbaarheidsteken. en dus erg goed past in het zonnerad.
Terug naar de kaart van
Friesland
Het enige gemeentelijke uilenbord
van Friesland, vindt u in de gemeente Littereseradiel. Dit is de gemeente die
gesitueerd is rond Wommels, gelegen aan de provinciale weg tussen Bolsward en
Leeuwarden.
Dit prachtige uilebord, met
zijn rijke versierde makelaar vol met symbolen, siert de nok van menig
boerderij in Litterenseradiel.
Het topje van de makelaar
wordt gesierd met de bloem, ofwel de tulp. Dit symbool komt in grote delen
van Europa voor, zoal in West Duitsland, Polen, Zweden en Denemarken en is
het teken van de hoop.
Naar beneden gaand vinden
we op de makelaar de maantjes en de zon, oude amulet tekens en dan beneden
tussen de zwanenhalzen een groen gedeelte. Dit is het groene pad, het symbool
van het kwaad. Men kan zich erover verbazen, dat dit symbool op het uilenbord
voorkomt. Toch is het niet zo verwonderlijk, want in dit teken is een hart
uitgesneden. De kracht is eruit en nu wordt het gebruikt om het kwaad af te
schrikken. Zoals een dode vogel wordt gebruikt als vogelverschrikker.
Terug naar de kaart van
Friesland
Dit uilenbord vindt
u in het midden van Friesland. In een brede strook strekt het
verschijningsgebied van dit uilenbord zich uit vanaf Leeuwarden zuidwaarts
door het lage midden naar Lemmer.
Dit is wat zijn grootte
aangaat een heel bescheiden uilenbord. Het paste dan ook bij een boerderij
van bescheiden afmeting, zoals men die in vroegere tijden kon vinden in het
lage midden van Friesland. Een streek die toen vaak door overstromingen werd
geteisterd. Op vaak afgelegen, ja bijna geďsoleerde boerderijen woonden de
boeren hier. Roversbenden en tegen elkaar vechtende edelen maakten het de
mensen vaak moeilijk.
Daarom vindt u op deze
makelaar aan weerszijden een palmtak afgebeeld, het vredesteken. Een verzoek
aan de hogere macht om vrede, zodat men in rust en veiligheid het werk kon
verrichten. Maar het was tevens een aanbod van vrede en vriendschap.
Terug naar de kaart van
Friesland
Het westelijke gedeelte van
de provincie friesland heet Westergo en strekt zich uit van Workum tot aan
Het Bild, de strook ten noorden van de lijn Harlingen Leeuwarden.
Ook Allingawier ligt in
Westergo en op de boerderij "De ijzeren kou" kunt u het hiernaast
afgebeelde uilenbord vinden.
In de makelaar van dit uilenbord
vindt u tussen de zwanenhalzen een opgevuld cirkelvormig symbool. Dit is het
zonnerad. Het zonnerad had een sacrale betekenis en was bovendien aangebracht
als eerbewijs aan de goden. Dit teken was in het bijzonder voor de zonnegod.
Wat ligt nu meer voor de hand, dan dat men hierin ook zijn wensen aan de
zonnegod tot uitdrukking brengt. Dat gebeurt ook hier, want als het + teken,
dat in dit zonnerad staat wordt beschouwd als het zomer/winterteken. Dit oude
rune teken komt alleen voor op boerderijen, waar men zich bezighield met de
veeteelt. De boer vroeg daarmee aan de hogere macht om een zegen voor zomer
en winter. In de zomer was het oogsttijd en in de winter werd het jongvee
geboren.
Het topje van de makelaar
wordt gevormd door het klaverblad. Dit is het bekend heraldisch teken, dat
gevoerd werd als een teken voor de "vrije" boer, in tegenstelling
tot de "horige"boer. Men was trots op die vrijheid en voerde het
teken daarvoor dan ook in het topje van de makelaar.
Terug naar de kaart van
Friesland
De streek waar u dit uilenbord
kunt vinden ligt in het noorden van Friesland, tussen Leeuwarden en Dokkum.
In deze streek vindt u de
grote boerderijen, die worden gesierd door dit grote uilenbord.
In het topje van de
makelaar vindt u het zelfde teken, wat we gezien hebben bij het uilenbord van
Litterenseradiel, namelijk de tulp. Hier echter in een gesloten vorm, bedoelt
als uitdrukking van hoop.
In de driehoek van dit
uilenbord is ook een zonnerad afgebeeld, maar hier is de opening opgevuld met
een x teken. Dit is evenals het uilenbord van Westergo een rune teken. Het x
teken is het voor/najaar teken. Het voorjaar is de tijd van het zaaien, het
najaar de tijd van het oogsten. Dit symbool vindt men dan ook in de
akkerbouwgebieden.
In dit teken lag de vraag
om zegen en bescherming bij het zaaien en oogsten, de belangrijkste
gebeurtenissen bij de bouwboer.
Terug naar de kaart van
Friesland
|
